T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI KÜLTÜR VARLIKLARI VE MÜZELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Koruma Uygulama ve Denetim Büroları (KUDEB)

İl Özel İdareleri, Büyükşehir Belediyeleri ve Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarıyla ilgili işlemleri ve uygulamaları yürütmek, denetimlerini yapmak üzere koruma, uygulama ve denetim büroları kurulması 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 10. maddesinde hükme bağlanmıştır. Bu konuda 11 Haziran 2005 tarihinde bir yönetmelik çıkartılarak kısaca KUDEB olarak anılacak olan bu birimlerin kuruluş ve işleyiş esasları ayrıntıya kavuşturulmuştur.

KUDEB'ler, İl Özel İdarelerinde imar ile ilgili daire başkanlığı veya müdürlük, Büyükşehir Belediyelerinde imar daire başkanlığı veya yeni kurulacak daire başkanlığı, diğer belediyelerde ise imar müdürlüğü bünyesinde görev yapar.

Büyükşehir belediyeleri ile il özel idareleri herhangi bir başka organdan izin almadan KUDEB kurabilirler. İlçe belediyeleri ile diğer belediyeler Kültür ve Turizm Bakanlığına başvurarak talepte bulunurlar. Bakanlıkça, ilçedeki kültür varlıklarının yoğunluğu göz önüne alınarak belediyenin talebi değerlendirilir, uygun bulunursa izin verilir.

KUDEB'in faaliyete geçebilmesi için gerekli mekan ve uzman sağlandıktan sonra, ilgili idarece Bakanlığa bildirilir. KUDEB'lerde görevlendirilen uzmanlar üç ay süre ile ilgili Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünde staj yaparlar.

Staj bitiminden sonra KUDEB çalışmalarına fiilen başlanır. Başvurular, bu yönetmelik hükümlerine göre KUDEB'e yapılır.

KUDEB'lerde hizmetleri yürütmek üzere ilgili idarelerce yeterli personel ile gerekli araç ve gereç bulundurulur.

KUDEB uzmanlarının eksilmesi halinde yetki koruma bölge kurullarına geçer.

KUDEB’İN GÖREVLERİ

  1. Taşınmaz kültür varlıklarında yapılacak olan tadilat ve tamirat uygulamaları öncesinde yapıyı incelemek ve yapılacak onarıma ilişkin koşulların belirtildiği onarım ön izin belgesini düzenlemek,
  2. Taşınmaz kültür varlıkları, bunların koruma alanları ve sit alanlarında, tadilat ev tamiratların; özgün ve biçim ve malzemeye uygun olarak gerçekleştirilmesini denetlemek, uygun bulunanlara onarım uygunluk belgesi düzenlemek,
  3. Tadilat ve tamirat kapsamında başlanılan onarımlarda esaslı onarım gereğinin saptanması durumunda onarımı durdurarak konuyu belgeleri ile koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek,
  4. Taşınmaz kültür varlığı parseline bitişik parsellerde ve koruma alanlarında yer alan ve yürürlükteki yasal düzenlemelere göre ruhsatı bulunan tescilsiz taşınmazlardaki tadilat ve tamirat uygulamalarına, varsa koruma amaçlı imar planı koşulları da dikkate alınarak izin vermek ve denetlemek,
  5. Koruma bölge kurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar planlarının plan hükümleri çerçevesinde uygulanmasını denetlemek,
  6. Koruma bölge kurulları tarafından onaylanmış rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerine ilişkin uygulamaları denetlemek, projesine uygun tamamlanan uygulamalar için kullanma izin belgesi düzenlemek,
  7. Taşınmaz kültür varlıkları ile bunların korunma alanlarında koruma yüksek kurulunun ilke kararları, koruma bölge kurulu kararlarına aykırı ve ruhsatsız olarak yapılan inşaatlar ile koruma amaçlı imar planlarında, plana; sitlerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre gerekli işlemleri yapmak, uygulamayı durdurarak konuyu belgeleri ile koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek,
  8. Tescilli kültür varlıklarının mail-i inhidam olmaları halinde can ve mal güvenliğinin sağlanması için gerekli işlemlerin yaparak durumu koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek,
  9. Maliki bulunduğu taşınmaz kültür varlığının onarımının gerçekleştiremeyecek durumda olan maliklere ilgili idarelerce yapılacak mali yardımlar ile ilgili düzenlemeleri gerçekleştirmek,
  10. Maliki bulunduğu taşınmaz kültür varlığının onarımını gerçekleştiremeyecek durumda olan maliklere ilgili idarelerce yapılacak teknik eleman yardımında doğrudan görev almak ya da bu görevi üstlenenleri denetlemek,
  11. 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 3/5/1985 tarihli 3l94 sayılı İmar Kanununa aykırı uygulamaların tespiti halinde ilgili idareye ve cumhuriyet savcılığına bildirimde bulunmak,
  12. Koruma bölge kurulu müdürlükleri tarafından talep edilmesi halinde taşınmaz kültür varlıklarına ilişkin çalışmalara katılmak.

KUDEB'İN ÇALIŞMA ŞEKLİ

A. Tadilat ve Tamirata ilişkin Hususlar:

  1. Tescilli taşınmaz kültür varlıklarında tadilat ve tamirat gerektiren uygulamalarda, uygulamayı gerçekleştirecek olan kişi ya da kuruluş; mülkiyet durumu ile ilgili belge, yapının mevcut durumunun fotoğrafları ve yapacağı uygulamaya ilişkin açıklayıcı bilgiyi içeren başvurusunu KUDEB’e verir. Fotoğrafların özellikle tamir ve tadilat gerektiren bölümleri ayrıntılı olarak göstermesi gerekmektedir.
  2. Bu başvuru, KUDEB’ in en az iki uzmanı tarafından incelenir. Bu uzmanlardan birinin mimar olması zorunludur.
  3. Yapılacak inceleme sonrasında KUDEB uzmanları tadilat ve tamirat öncesi durumu fotoğraf gibi belgelerle tespit eder ve yapılacak uygulamaya ilişkin koşulların belirtildiği bir onarım izin belgesi düzenleyerek başvuru sahibine verir.
  4. Ön izin belgesi verildikten sonra ilgilisi tarafından uygulama başlatılır. KUDEB uzmanları, bu uygulamayı izler ve ön izin belgesinde yer alan müdahalelerin gerçekleşip gerçekleşmediğini denetler.
  5. Tadilat ve tamirat uygulaması tamamlandıktan sonra, başvuru sahibi uygulamanın tamamlandığını KUDEB’e bildirir. Yapılan uygulamalar KUDEB uzmanlarınca incelenir ve ön izin belgesinde yer alan hususlar doğrultusunda tamamlanmış ise onarım uygunluk belgesi düzenlenir.
  6. Tadilat ve tamirat kapsamında başlanılan uygulamalarda esaslı onarım gerektiğinin tespit edilmesi halinde uygulama durdurulur ve konu belgeleriyle birlikte Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne bildirilir.
  7. Tadilat ve tamiratlar için verilen izinler bir yıl geçerlidir. Bu süre içinde uygulamanın yapılmaması halinde ilgili kişi ya da kuruluş KUDEB'e yeniden başvurmak zorundadır.
  8. KUDEB, tescilli I. grup yapıların tadilat ve tamiratlarına izin vermeden önce koruma bölge kurulundan görüş alır. I. grup yapılar, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun ilke kararına göre "toplumun dini, sosyal, ekonomik ve kültürel ortak gereksinimlerini karşılayan, yapıldıkları dönemin mimari ve sanat anlayışını yansıtan, simgesel anı, anıtsal, izlenim gibi değerleriyle korunması gereken yapılar" olarak tanımlanmıştır. Bu yapılar "anıtsal yapı" olarak da tanımlanır. Cami, han, hamam, kilise, sur duvarları vb. tüm toplum tarafından kullanılan büyük programlı yapılar bu gruba girer. II. grup yapılar ise geleneksel konutları kapsar.
  9. Bir alanda sadece taşınmaz kültür varlığı bulunmaz. Bu yapıların yanı sıra, KUDEB'ler tescilli taşınmaz kültür varlığı niteliğinde olmasa da; tescilli taşınmaz kültür varlığı parseline bitişik parsellerde, tescilli taşınmaz kültür varlıklarının koruma alanlarında, sit alanlarında yer alan ve yürürlükteki mevzuata göre ruhsatı bulunan yapılarda gerçekleştirilecek tamirat ve tadilatlarla da ilgilenmek durumundadır. Bu durumda, tescilli yapılarda izlenen süreç bu yapılar için de izlenecektir.

B. Koruma Bölge Kurullarınca Onaylanmış Rölöve-Restorasyon Projelerine Aykırı Uygulamalara İlişkin Hususlar:

Koruma Bölge Kurulları tarafından onaylanmış rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerine aykırı uygulamalar varsa bu hususlar KUDEB tarafından saptanır. KUDEB, bu aykırı uygulamaları rapor ve fotoğraflarla belgeleyerek koruma bölge kurulu müdürlüğüne bildirilir. Koruma bölge kurulundan karar gelinceye kadar onarım uygulaması KUDEB tarafından durdurulur.

C. Koruma Amaçlı İmar Planlarının Uygulanmasına İlişkin Hususlar:

Koruma Bölge Kurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar planlarının plan hükümleri çerçevesinde uygulanması sürecinde, plan hükümlerine aykırı uygulamaların belirlenmesi halinde;

Aykırı uygulama KUDEB tarafından saptanır,

Uygulama durdurulur,

Bu konuda rapor ve gereken hallerde fotoğraf ve koruma imar planı örneği de eklenerek bir tutanak hazırlanır koruma bölge kurulu müdürlüğüne gönderilir.

Konu koruma bölge kurulunda görüşülüp bir karar alınmadan uygulama başlatılmaz.

D. Depreme Maruz Kalan Tescilli Taşınmaz Kültür Varlıkları İle İlgili Hususlar:

Taşınmaz kültür varlıklarından depreme maruz kalan yapılar ile ilgili uygulamalar Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları ve konu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri dikkate alınarak yürütülür.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasasını değiştiren 5226 sayılı yasa'nın 27. maddesi ile 2863 sayılı yasa'nın 21. maddesinde değişiklik yapılmış ve bu Kanun kapsamında tescil edilen taşınmaz kültür varlıkları için 29.6.2001 tarihli ve 4708 sayılı "Yapı Denetimi Hakkında Kanun" hükümlerinin uygulanmayacağı hükmü getirilmiştir.

KUDEB’DE GÖREV YAPACAK KİŞİLERİN NİTELİKLERİ

İl Özel İdareleri, Büyükşehir Belediyeleri ve Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde kurulan KUDEB'lerde mimarlık, şehir planlama, inşaat mühendisliği, sanat tarihi meslek alanlarından en az birer uzman; arkeolojik sit alanının bulunması halinde alanın özelliğine göre en az bir arkeologun görev alması zorunludur.

Uzmanların nitelikleri ve sayıları, KUDEB'in görev alanındaki taşınmaz kültür varlıklarının niteliği ve yoğunluğu göz önüne alınarak belirlenir.

Mimarlık meslek alanından gelen uzmanın taşınmaz kültür varlıklarının onarımına ilişkin çalışmalarda görev almış olması tercih edilir.

Şehir planlama meslek alanından gelen uzmanın korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik planlama çalışmalarında görev almış olması tercih edilir.

 

BELEDİYE BAŞKANLIKLARI BÜNYESİNDEKİ KUDEBLER:

BELEDİYE ADI

FAALİYETE GEÇME TARİHİ

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

10.03.2008

ADANA SEYHAN BELEDİYESİ

04.12.2015

AMASYA BELEDİYESİ

04.02.2008

ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

18.06.2007

ANTALYA ALANYA BELEDİYESİ

22.12.2006

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

17.05.2006

AYDIN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

15.06.2015

AYDIN DİDİM BELEDİYESİ

18.12.2015

BOLU BELEDİYESİ

05.05.2016

ÇANAKKALE BELEDİYESİ

13.10.2006

DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

03.06.2015

DİYARBAKIR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

16.06.2008

EDİRNE BELEDİYESİ

27.09.2011

ELAZIĞ BELEDİYESİ

29.12.2015

ERZURUM BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

20.05.2015

ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

24.07.2007

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİRBELEDİYESİ

21.03.2006

GİRESUN BELEDİYESİ

25.03.2010

HATAY ANTAKYA BELEDİYESİ

04.10.2016

HATAY BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

15.06.2015

İSTANBUL AVCILARBELEDİYESİ

03.02.2010

İSTANBUL BEŞİKTAŞBELEDİYESİ

11.03.2014

İSTANBUL BEYOĞLU BELEDİYESİ

09.04.2007

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

26.03.2007

İSTANBUL EYÜP BELEDİYESİ

24.09.2007

İSTANBUL FATİH BELEDİYESİ

15.01.2008

İSTANBUL KADIKÖY BELEDİYESİ

11.03.2008

İSTANBUL ÜSKÜDAR BELEDİYESİ

18.07.2008

İZMİR KONAK BELEDİYESİ

02.04.2010

İZMİR SELÇUK BELEDİYESİ

21.03.2016

KAHRAMANMARAŞ BÜYÜKŞEHİRBELEDİYESİ

03.03.2015

KAYSERİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

08.01.2007

KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

07.02.2007

KONYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

21.09.2007

KÜTAHYA BELEDİYESİ

24.03.2006

MANİSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

11.12.2014

MANİSA ŞEHZADELER BELEDİYESİ

01.12.2015

MARDİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

11.06.2015

MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

30.06.2014

MERSİN TARSUS BELEDİYESİ

02.11.2011

MUĞLA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

25.06.2014

MUĞLA MİLAS BELEDİYESİ

20.07.2009

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

19.12.2014

ŞANLIURFA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

19.06.2015

ŞANLIURFA EYYÜBİYE BELEDİYESİ

27.10.2015

ŞIRNAK CİZRE BELEDİYESİ

30.09.2015

TEKİRDAĞ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

14.08.2015

VAN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

27.03.2015

TOPLAM:

48 Adet


İL ÖZEL İDARESİ BÜNYESİNDEKİ KUDEBLER:

İl ÖZEL İDARESİ ADI

FAALİYETE GEÇME TARİHİ

AĞRI İL ÖZEL İDARESİ

17.08.2012

AMASYA İL ÖZEL İDARESİ

24.02.2015

BİTLİS İL ÖZEL İDARESİ

07.11.2013

ÇANAKKALE İL ÖZEL İDARESİ

18.05.2007

ISPARTA İL ÖZEL İDARESİ

23.05.2012

KASTAMONU İL ÖZEL İDARESİ

20.02.2009

KIRIKKALE İL ÖZEL İDARESİ

14.05.2010

NEVŞEHİR İL ÖZEL İDARESİ

18.06.2009

NİĞDE İL ÖZEL İDARESİ

24.12.2010

RİZE İL ÖZEL İDARESİ

09.12.2014

TOKAT İL ÖZEL İDARESİ

16.02.2011

ZONGULDAK İL ÖZEL İDARESİ

10.07.2007

TOPLAM:

12 adet



06.12.2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 12.11.2012 tarih ve 6360 Sayılı Kanun uyarınca 30.03.2014 tarihinden itibaren 17 İl Özel İdaresi bünyesindeki KUDEB kapatılmıştır.